KÖYÜN TARİHÇESİ
Sözlü tarihimize göre ilk yerleşimin,anlatılan olay ve kişilere göre tahminen 1540’lı yıllar olarak bilinmektedir. Köyün kurucusunun Molla Yusuf diye bölgemizde adı geçen kişi olduğudur, Irak coğrafyasından bir husumetten dolayı annesi ve kardeşleri ile geldiği ve aslen evladı peygamberden olduğu (Zeynel Abidin’in torunu) ve elinde Siyadet Beratı bulunduğu söylenmektedir. Bu bilgiler ışığında, Molla Yusuf’un Tilbiz Delimehmetler bölgesine geldiği burada bir hana hizmetli olarak yerleştiği ve Osmanlı paşalarından birinin Diyarbekire gitmek için buradan geçtiğini ve bu hana uğradığını,han sahibinin bu önemli misafiri ağırlamak için telaşlandığını mahcup olmamak için ne yapması gerektiğini Molla Yusuf a yansıtır, Molla Yusuf telaşlanmaması gerektiğini en iyi şekilde ağırlayacaklarını söyler ve gidip kendisine ait olan kahve takımlarını çıkarır,( o zamanlarda kahveyi kimse tanımazmış) han sahibi ne olduğunu anlamadan sadece seyreder. Molla Yusuf kahve takımlarını paşanın yanına götürür yanında kahveyi hazırlar ve ikram eder,bu durum karşısında şaşkınlığını ve memnuniyetini gizleyemeyen paşa han sahibine sorar; sen bu takımı nerden buldun nasıl edindin, Hancı; kahve takımının yanında çalıştırdığı hizmetlilere ait olduğunu söyler. Paşa bu takımın çok değerli olduğunu söyler ve kalkar yoluna gider.Bunu fırsat bilen Hancı Molla Yusuf’u çağırarak, hanı işletmenin artık kendisini çok yorduğunu isterlerse onlara bırakacağını karşılığında da kahve takımını istediğini söyler Molla Yusuf da hiç düşünmeden kabul eder. Aradan aylar geçmiştir Diyarbekire giden paşa tekrar bu istikameti kullanmış ve yine bu hana uğramıştır ama han sahibinin değiştiğini fark eder ve sorar Molla Yusuf’a eski han sahipleri nerede Molla Yusuf da paşanın ilk ziyaretinin sonrasını tek tek anlatır. Paşa duydukları karşısında üzülür ve ekler o takımın bu han gibi misli hanlar alacağını söyler ve sorar sizin elinize nasıl geçti belli ki köklü bir ailesiniz, Molla Yusuf’un annesi gidip Siyadet Beratını getirip gösterir bu durum karşısında daha çok üzülen paşa Molla Yusuf’un annesine Yusuf’ u Pa-i taht (Paytaht (Başkent ) a götürüp eğitim gördüreceğini söyler, alıp gider Paytaht da padişahın huzuruna çıkarılır, padişah, Siyadet Beratını görünce evladı peygamberden olma münasebeti ile nezaketten yerini gösterir.(Osmanlıda Padişahtan sonra en yüksek kademeli kişiler, evladı peygamberlerdir.) Molla Yusuf padişahım orası size ait, padişah ne istediğini sormuş Molla Yusuf da bana bulunduğum yerde bir hüküm verirseniz bu yeter, bunun üzerine padişah hükmünü verir.Buna göre Ömerağa,Tilbiz, Delimehmetler, Ordu Çayırı,Yayıklı (çiftlik), Hekimhan’ın Molla İbrahim köyü (Doyran) dolayları Molla Yusuf’un yurtlarıdır ve kontrolündedir. Bu gün bile, halen Molla Yusuf’un yaptırdığı Zindan kalıntıları Delimehmetler de görülmektedir. Köyümüzün ilk yerleşim yerinin çütlük gavn (eski çiftlik ) diye adlandırılan yer olduğu şimdiki yerin 1,25 km doğusunda yer alan bu mevki büyük bir olasılıkla su sorunu yüzünden bir müddet sonra terk edilmiştir.ikinci yerleşim denemesi Asar Çayı kolu üzerinde şimdiki yerinin 1,50 km güneyinde kurulmuş ve uzun bir süre kalınmıştır, burada olduğu dönemlerde asar çiftliği(Harabeler) diye bilinmiştir. buranında zamanla yerinin kayması üçüncü yerleşim değişikliğini zorunlu hale getirmiştir. Şimdiki fiziki konumu itibari ile dört tepe arasına kurulu olan köyümüz Yayıklı (Çiftlik) 1954 yılında mezramız kızılkaya ile köy statüsüne kavuşmuş çevre köyleri Kışla, Asar,Hekimhan’ın Koşar (Halencek) köyü ile dostane ilişkilerini günümüze kadar taşımıştır.
Köydeki Kabileler
| Köye Geldikleri Yer
|
Hüseyin Ağalar (Soyadı Deniz Olanlar)
| Molla Yusuf’un torunlarından ve Köyün yerlilerindendir.
|
Osman Ağalar (Soyadı Uçar olanlar)
| Molla Yusuf’un torunlarından ve Köyün yerlilerindendir.
|
Fattık Mestiler (Soyadı Öğüt olanlar)
| Tatkınık’ın Ordu çayırı mezrasından geldikleri bilinir Hüseyin ve Osman ağalarla akrabadırlar.
|
Emir hanlar (Soyadı Çatal olanlar)
| Kamerlerden geldikleri bilinir.
|
Drejan aşiretinden Kurdolar (Soyadı Ateş ve Kokargül olanlar)
| Kurdolar Yazıhan Gövük köyünden gelmişlerdir.Mezramız Kızılkaya’nın Tamamı Kurdolar dan oluşmuştur. kurdoların Saydolar kolu Osman ağalarla dayı yeğen ilişkisi vardır.
|
Hardiler (Soyadı Özfırat olanlar)
| Arapkir tarafından geldikleri bilinir.
|
Acem Oğulları(Soyadı Avşar olanlar)
| İran tarafından geldikleri bilinir.
|
Vallık Mıstıklar (Soyadı Kokargül Olanlar Saydolar la yeğendirler.
| Yazıhan Merkezden geldikleri bilinir.
|
Kamerler (Soyadı Ay olanlar)
| Kamerlerden gelmişlerdir.Osman ağalarla dayı yeğen ilişkileri vardır.
|
Soyadı Doğan olanlar
| Yazıhan’ın Boztepe (Karaşatırlar) köyünden evlilik yolu ile köyümüze gelmişlerdir.
|
Avıklar (Soyadı Özer olanlar)
| Kamerlerden gelmişlerdir
|
Soyadı Demir olanlar
| Asıllarının Çerkez oldukları bilinir.
|